İçerik Politikası

1. İsteyebileceğiniz konular

Geçmişte gerçekten yaşanmış her şey:

• tarihî kişiler;
• savaşlar ve antlaşmalar;
• şehirler ve medeniyetler;
• icatlar, sanat ve bilim;
• gündelik hayat;
• inançların ve geleneklerin tarihçesi;
• mitlerin ve efsanelerin nereden geldiği.

Bir olayı farklı bir gözden anlatmamızı isteyebilirsiniz: bir askerin, bir çırağın, bir tüccarın gözünden. Bu anlatıcılar adı verilmemiş, temsilî tanıklardır ve hikâyede öyle belirtilir. Gerçek bir kişinin kendi gözünden anlatım bir canlandırmadır ve hikâyenin başında bu söylenir. Anlatım tonunu da seçebilirsiniz: belgesel, macera ya da sade anlatım. Bakış açısını ya da tonu kendi sözlerinizle yazarsanız onlar da bu politikanın kurallarıyla kontrol edilir.

Gerçek kişilere, kaynaklarda bulunmayan sözleri gerçek alıntıymış gibi söyletmeyiz; canlandırılan konuşmalar canlandırma olarak sunulur. Hiçbir gerçek kişinin sesini taklit etmeyiz. Hikâye Türkçe yazılır ve seslendirilir.

2. Karşılamadığımız istekler

Aşağıdaki istekleri karşılamıyoruz. Bir isteği reddettiğimizde hangi kurala dayandığımızı söyleriz.

• 1. Tarih dışı konular — gelecek tahminleri, güncel haberler, spor sonuçları, tavsiye istekleri ve bütünüyle kurgu hikâyeler; tarihî bir olaydan ilham alan ama uydurma kahramanlar etrafında dönen anlatılar da buna dahildir. Adı verilmemiş, temsilî bir tanığın gözünden anlatmak kurgu sayılmaz. Ne istendiği anlaşılmayan ya da uydurmadan anlatılacak kadar kaynağı bulunmayan istekleri de karşılayamayız.
• 2. Nefret söylemi — bir kişiyi ya da topluluğu dili, ırkı, milliyeti, etnik kökeni, dini, mezhebi, bölgesi, sosyal sınıfı, cinsiyeti, cinsel yönelimi ya da engelliliği nedeniyle aşağılayan, hedef gösteren ya da ona karşı düşmanlığı kışkırtan içerik; inananların benimsediği dinî değerleri aşağılayan içerik.
• 3. Şiddete özendirmek, suçu ve terörü övmek — savaşları, katliamları, kahramanlığı ve fedakârlığı anlatırız. Sivillere yönelik şiddeti, katliamları, bir suçu ya da failini övmez; bir terör örgütünün yöntemlerini meşru göstermez, propagandasını yapmayız.
• 4. Cinsel içerik — cinsel içerik ve çocukları herhangi bir biçimde cinselleştiren her türlü içerik.
• 5. Kişilerin onurunu kırmak — kaynakla desteklenmeyen, bir kişinin onurunu, şerefini ya da saygınlığını zedeleyecek iddialarda bulunmayız; kişi ister yaşasın ister yüzyıllar önce ölmüş olsun. Belgelenmiş olayları ve tarihçilerin değerlendirmelerini kime ait olduklarını söyleyerek aktarırız. Yaşayan kişilerden ve son 100 yıl içinde ölmüş kişilerden yalnızca kamusal rolleriyle, belgelenmiş olaylar çerçevesinde söz eder, özel hayatlarını anlatmayız.
• 6. Güncel siyaset ve yakın tarih — bugünün siyaseti ve 1980 yılı ile sonrasında yaşanan olaylar Oluştur’un dışındadır; bu dönem yalnızca editör hikâyelerimizde yer alır.
• 7. Kendine ya da başkalarına zarar verme yolları — silah ya da patlayıcı yapımı, zehirlenme ve benzeri tarifler. Tarihî bir olayın anlatısının içinde de olsa bu tür bilgileri vermeyiz. Kendinize zarar vermeyi düşünüyorsanız lütfen hemen 112’yi arayın.
• 8. Kişisel veriler — isteğinize kendinizin ya da başkasının adresini, telefonunu, kimlik numarasını, e-posta adresini, sağlık bilgisini, inancını, etnik kökenini, siyasi görüşünü ya da yaşayan bir kişiyi tanıtan bilgileri yazmayın. Telefon numarası, kimlik numarası, e-posta adresi, IBAN ve kapı numarası gibi kalıpları isteğiniz yapay zekâya gitmeden önce otomatik olarak sileriz; bu tür bilgileri hikâyelere koymayız.
• 9. Türk hukukunun suç saydığı içerik — özellikle Atatürk’ün hatırasına hakaret; Türk Bayrağı’nı ve İstiklal Marşı’nı aşağılama; bir suçu ya da suçluyu övme; terör örgütü propagandası; müstehcenlik.
• 10. Başkalarının eserleri — kitap ve makaleleri hikâyeye kopyalamayız; kısa alıntıları kaynağını belirterek yaparız; bir eserin metnini isteyen talepleri karşılamayız.

3. Hassas ve tartışmalı konular

Tarihte üzerinde tam uzlaşma olmayan olaylar vardır. Bunları anlatırken şu kurallara uyarız:

• kaynaklara dayanırız; belgelenmiş olguları “görüş” gibi sunmayız;
• tarihçilerin gerçekten ayrıştığı yorum, nitelendirme ve sayılarda farklı görüşleri, kime ait olduklarını söyleyerek aktarırız; anlatıcının ağzından hüküm vermeyiz;
• bir milleti, dinî ya da etnik bir topluluğu toptan suçlamaz ve aşağılamayız; sorumluluğu kaynakların gösterdiği kişi, örgüt ve kurumlara bağlarız;
• Atatürk’ün hatırasına, Türk Bayrağı’na, İstiklal Marşı’na ve inananların kutsal saydığı değerlere hakaret etmeyiz. Saygılı dil, belgelenmiş olguları ya da tarihçilerin eleştirel değerlendirmelerini saklamak anlamına gelmez.

Bazı konular hem tarih yazımında hem hukukta özel özen ister. Yapay zekânın yazdığı metni size ulaşmadan önce bir editöre okutamadığımız için bu konularda Oluştur’da hikâye yazmıyoruz; bu konular yalnızca editörlerimizin hazırladığı, kaynakçalı hikâyelerde yer alır:

• 1915 olayları ve Ermeni meselesi;
• Kürt meselesi;
• Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki ayaklanmalar ve askerî harekâtlar;
• Atatürk’ün özel hayatı ve hakkındaki tartışmalar;
• peygamberlerin ve din büyüklerinin hayatı;
• mezhep çatışmaları;
• terör örgütleri.

İsteğinizi bu nedenle reddettiğimizde size bu listenin dışında kalan, yakın konular öneririz.

4. Doğruluk ve etiket

Oluştur’daki hikâyeler yapay zekâ ile yazılır ve seslendirilir. Uygulamada “Oluşturduğun · yapay zekâ ile yazıldı” etiketini taşır ve editör hikâyelerinden ayrı, kendi raflarında dururlar. Yapay zekâ tarihî ayrıntılarda hata yapabilir: bir tarihi, bir ismi, bir sırayı karıştırabilir. Bu hikâyeler editör hikâyelerimiz gibi kaynaklarla doğrulamadan geçmez. Onları akademik bir kaynak gibi değil, bir anlatı gibi dinlemenizi öneririz. Bir hata görürseniz hikâyenin sayfasındaki “Hata bildir” ile bize ulaştırın.

Editör hikâyelerimiz ise kaynaklara dayanır ve her birinin kaynakçası uygulamada yer alır. Taslağını yapay zekânın yazdığı editör hikâyeleri de yayımlanmadan önce kaynaklarıyla karşılaştırılarak doğrulanır ve “Yapay zekâ ile yazıldı · kaynaklarla doğrulandı” etiketini taşır.

5. İsteğiniz nasıl kontrol edilir

Her istek, hikâye yazılmadan önce otomatik olarak kontrol edilir. Kontrol üç soru sorar:

• Bir tarih konusu mu?
• Hakkında uydurmadan anlatılacak kadar kaynak var mı?
• Bu politikaya uygun mu?

Kontrolden geçemeyen bir istek hakkınızdan düşmez; nedenini söyler ve uygun iki konu öneririz. Bakış açısını ya da tonu kendi sözlerinizle yazdıysanız onlar da hikâye yazılmadan önce aynı kurallarla kontrol edilir. Hikâye yazıldıktan sonra, size gösterilmeden önce, metnin kendisi aynı kurallarla bir kez daha kontrol edilir; bu kontrolden geçmeyen bir hikâye size gösterilmez ve hakkınız geri verilir.

Kontrolü bir yazılım yapar ve yazılım yanılabilir. Haksız yere reddedildiğinizi düşünürseniz support@perdetarih.com adresine yazın; isteğinize bir insan bakar.

6. Hikâye hakkınız

Oluştur abonelere açıktır. Her takvim ayında 2 hikâye oluşturabilirsiniz; aboneliğinizin tanıtım fiyatlı ilk haftasında bunlardan yalnızca 1 tanesini kullanabilirsiniz. Aylar Türkiye saatiyle ayın ilk günü başlar; kullanılmayan haklar sonraki aya geçmez.

“Hikâyemi oluştur”a bastığınızda hakkınızdan bir tane ayırırız. Hikâye hazır olmazsa (ikinci kontrolden geçmezse, yapay zekâ yazmayı reddederse ya da teknik bir sorun çıkarsa) ayırdığımız hak geri verilir; o ay bitmişse içinde bulunduğunuz aya eklenir. Hazır bir hikâyeyi “7. Bildirimler ve yaptırımlar” bölümünde anlatılan bir nedenle kaldırmak zorunda kalırsak da hakkınızı geri veririz.

Oluştur, bütün aboneler için ortak bir aylık kapasiteye bağlıdır. Bu kapasite dolarsa o ay yeni istek alamayabiliriz; bunu uygulamada söyleriz ve hakkınızdan bir şey düşmez. Aboneliğiniz sona erdiğinde yeni hikâye oluşturamazsınız; oluşturduğunuz hikâyeler ise kitaplığınızda kalır.

7. Bildirimler ve yaptırımlar

Uygun olmayan ya da hatalı bir hikâye görürseniz hikâyenin sayfasındaki “Hata bildir” ile (örneğin “Tarihî bilgi yanlış” ya da “Uygunsuz içerik” nedeniyle) ya da support@perdetarih.com adresinden bize ulaşabilirsiniz. Bildirimleri inceler, gerekirse hikâyeyi kitaplığınızdan kaldırırız.

Bir hikâyenin kişilik haklarını ihlal ettiğini ya da hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız, uygulamayı kullanmasanız da support@perdetarih.com adresine “Hukuki bildirim” konusuyla ya da AKES Solutions Limited, Unit 501 Leroy House, 434-436 Essex Road, London, United Kingdom, N1 3FY adresine posta ile yazabilirsiniz; hangi hikâye olduğunu ve nedenini belirtin. Bildirimlere en geç 2 iş günü içinde bakarız; mahkeme ve yetkili makam kararlarını derhâl uygularız.

Bu politikayı aşmaya yönelik denemeler sürerse önce sizi uyarırız. Uyarıdan sonra da sürerse Oluştur’u sizin için en fazla 30 gün kapatabilir, nedenini size yazarız. İtirazınızı support@perdetarih.com adresinden alırız. Bu süre içinde aboneliğinizi ücretsiz sona erdirip kalan dönemin bedelini geri isteyebilirsiniz; aboneliğinizin diğer haklarına dokunmayız.

8. İstekleriniz ve hikâyeleriniz

İsteğiniz, verdiğiniz cevaplar ve sizin için yazılan hikâye yalnızca sizin kitaplığınızda durur; başka kimse göremez. Bu hikâyelerin paylaşım bağlantısı ya da herkese açık sayfası yoktur; katalogda, aramada, internet sitemizde ya da bildirimlerde görünmezler.

Hikâyenizi yazıp seslendirebilmek için isteğiniz ve cevaplarınız Anthropic’e (yazım ve kontrol), yazılan hikâyenin metni ElevenLabs’e (seslendirme) gönderilir; hesap numaranız ya da cihaz tanımlayıcınız gönderilmez. Bu şirketler Türkiye dışındadır; gönderilenleri yalnızca hikâyenizi oluşturmak için kullanırlar, modellerini eğitmek için kullanmazlar. Bunu ilk isteğinizden önce uygulamada ayrıca sorarız ve onayınız olmadan hiçbir şey göndermeyiz.

Hesabınızı sildiğinizde isteklerinizi, hikâyelerinizi ve seslerini sileriz. Ayrıntılar: Gizlilik Politikası.

9. Değişiklikler

Bu politikayı güncelleyebiliriz; güncellediğimizde en üstteki tarihi değiştiririz. Aleyhinize önemli bir değişikliği yürürlüğe girmeden en az 30 gün önce uygulamada duyururuz.