Kervanların Sarayları

On üçüncü yüzyılın başında Anadolu Selçuklu Devleti'nin başkenti Konya'ydı. Ülkeyi denize açacak iki büyük kapı, güneyde Antalya ve kuzeyde Sinop, başkalarının elindeydi.

Antalya, Avrupa'dan ve Mısır'dan gelen ticaret gemilerinin uğrağıydı. Ama şehir o yıllarda Aldobrandini adında bir İtalyan'ın elindeydi; yolunda da limanında da güven kalmamıştı, gemiler soyuluyordu. Sultan Birinci Gıyaseddin Keyhüsrev şehri kuşattı ve 1207'de aldı. Ardından, gemileri daha önce soyulmuş tüccarlara tazminat ödenmesi için özel bir emir çıkardı.

Keyhüsrev 1211'de öldü ve Antalya kısa süre sonra elden çıktı. Yerine geçen büyük oğlu Birinci İzzeddin Keykâvus önce kuzeye yöneldi: 1214'te Karadeniz kıyısının önemli ticaret limanlarından Sinop'u aldı. 1216'nın ocak ayında Antalya'yı da yeniden ele geçirdi.

Keykâvus 1220'de öldü, tahta kardeşi Alâeddin Keykubad çıktı. Yeni sultan 1221'de, Antalya Körfezi'nin doğu kıyısındaki Kalonoros kalesini aldı ve şehre kendi adını verdi: Alâiye. Burası bugünkü Alanya'dır.

Artık iki deniz, kara yoluyla birbirine bağlanıyordu. Antalya ve Alâiye limanlarına gelen mallar Konya'ya, oradan Aksaray, Kayseri, Sivas ve Erzurum üzerinden İran'a kadar gidebiliyordu. Sivas'tan kuzeye ayrılan yol ise Sinop'a ulaşıyordu.

Ama yolu açmak yetmezdi, onu güvenli tutmak da gerekiyordu. Tarihçi Osman Turan, Selçukluların yolda soyulan ya da malı denizde batan tüccarın zararını hazineden karşıladığını yazar ve buna bir tür devlet sigortası der. Bu, düzenli işleyen bir kural mıydı, yoksa tek tek olaylarda verilmiş emirler miydi? Kaynaklar bunu kesin olarak söylemiyor.